چهارشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۷
Wednesday, 19 December 2018
کد خبر: ۱۶۴۹۴
تاریخ انتشار: ۱۴:۱۹ - ۰۹ اسفند ۱۳۹۶
مسعود اسداللهی کارشناس مسائل خاورمیانه در یادداشتی به تشریح زوایای پیدا و پنهان جنگ در غوطه شرقی دمشق پرداخت.
به گزارش «آتیه»،مسعود اسداللهی: در هفته های اخیر شرایط امنیتی دو منطقه عفرین در استان حلب واقع در شمال غرب سوریه و غوطه شرقی در استان ریف دمشق روند بحرانی به خود گرفته است؛ شرایطی که نیاز به واکاوی در ابعاد و زوایای مختلف دارد:

حمله ارتش ترکیه به شهر عفرین در شمال غرب حلب در ۳۰ دی ماه و شرایط استان حلب و استان کناری آن یعنی ادلب به ویژه پس از شکست گروه تروریستی داعش در شرق سوریه و برچیده شدن خلافت خودخوانده آن در ماه های اخیر در این کشور و پس از آن هجوم بازمانده های تکفیری به غوطه شرقی و از آن جا هدف قرار دادن خمپاره ای دمشق باعث شد تا اوضاع نسبتا آرام شده سوریه دوباره متشنج شود.

در پی تشدید درگیری گروه های تروریستی در غوطه شرقی دمشق با ارتش سوریه و پرتاب خمپاره و موشک از طرف این گروه ها به مناطق مسکونی پایتخت سوریه و کشته یا مجروح شدن غیر نظامیان سوری، ارتش سوریه برای خاموش کردن آتش عناصر تروریستی اقدام به عملیات گسترده در اطراف دمشق کرده است.

در مذاکره غیر مستقیم میان دولت سوریه و گروه های کردی، دولت دمشق شرط هایی را برای بازگشت به عفرین مطرح کرد که از جمله آنها تحویل تمامی سلاح های نیمه سنگین و سنگین کردها به ارتش سوریه بود.

عملیات ارتش سوریه در غوطه شرقی موجی از ضربات قوی را متوجه گروه های تروریستی مستقر در منطقه کرده که این امر سبب شده تا جنگ گسترده روانی، تبلیغاتی و رسانه ای علیه دولت دمشق از سوی غرب راه اندازی شود.

شورای امنیت سازمان ملل نشست های متعددی را برای به اصطلاح برقراری آتش بس در غوطه شرقی برگزار کرده، درحالی که بیش از یک ماه است که عملیات تجاوز گرایانه ارتش ترکیه علیه منطقه کردنشین عفرین در شمال غرب سوریه آغاز شده اما در عین حال جهان غرب و عرب در مقابل کشتار غیرنظامیان کرد توسط ارتش ترکیه در عفرین سکوت اختیار کرده و هیچ تحرکی را نیز از سوی شورای امنیت در این زمینه مشاهده نمی کنیم؛ رفتار تبعیض آمیز و دوگانه ای که نیاز به بررسی دارد.

نکته قابل توجه این است که در درگیری های فعلی غوطه شرقی، نیروهای ایرانی و هم پیمانان آن یعنی حزب الله لبنان، فاطمیون، حیدریون، زینبیون و... هیچ نوع مشارکتی ندارند و این عملیات منحصر به مشارکت نیروی زمینی و هوایی ارتش سوریه است که با حمایت و پشتیبانی روس ها انجام می شود.

هجوم ارتش ترکیه به عفرین و مواضع آمریکا و روسیه

از ابتدای تجاوز نظامی ارتش ترکیه به منطقه عفرین، گروه های مسلح کرد از آمریکا درخواست کمک و یاری کردند اما واشنگتن نه تنها به حمایت کردها نپرداخت بلکه به صراحت اعلام کرد که منطقه عفرین در اولویت عملیاتی ارتش این کشور نیست.

این موضع آمریکا در واقع نشان داد که آمریکایی ها به ارتش ترکیه برای حمله به عفرین چراغ سبز نشان داده اند و آنچه که آمریکا در سوریه به دنبال آن است، سیطره بر منطقه شرق فرات بوده و حمایت واشنگتن از کردها یک ابزار سیاسی بیش نیست.

در واقع اگر آمریکا واقعا حامی کردها بود، باید از آنها در هر نقطه از خاک سوریه دفاع می کرد نه اینکه منطقه مهمی همچون عفرین را به حال خود رها کند.

مسکو نیز موضع مبهم و چالش برانگیزی در مقابل حمله ترکیه به عفرین گرفته و چند روز قبل از آغاز تجاوز ارتش ترکیه به این منطقه، روس ها مستشاران نظامی خود را که در منطقه عفرین با کردها همکاری می کردند از این منطقه خارج کردند و با آغاز تجاوز ارتش ترکیه به عفرین، هیچ واکنشی به این تجاوز نشان ندادند.

البته شایعات رسانه ای در جریان است دال بر اینکه بین مسکو - آنکارا توافق نانوشته ای حاصل شده مبنی بر این که ترکیه در طول مرزهای خود در منطقه عفرین، نواری به عمق ۱۰ کیلومتر در خاک سوریه را به اشغال خود درآورد.

ترکیه این نوار را به عنوان کمربند امنیتی خود تلقی کرده و به بهانه جلوگیری از حملات گروه های مسلح کرد به داخل خاک خود به دنبال اشغال عفرین در شمال غرب سوریه است اما اهداف ترکیه فراتر از توافق غیر رسمی با روسیه است زیرا اردوغان اعلام کرده که به دنبال انتقال آوارگان جنگی سوری از خاک ترکیه به داخل منطقه عفرین است که این امر به معنای تغییر ترکیب جمعیتی منطقه عفرین و تبدیل اکثریت کردی آن به اقلیت خواهد بود.

 در این میان موضع دولت سوریه محکوم کردن رسمی تجاوز ترکیه به خاک سوریه در منطقه عفرین است که در این خصوص با موضع روس ها متفاوت است و قطعا دولت دمشق موافق اشغال مناطقی از خاک خود توسط ترکیه به بهانه ایجاد کمربند امنیتی نیست.

کردها هنگامی که از حمایت آمریکا ناامید شدند با ارسال پیام هایی از طریق واسطه ایرانی برای دولت سوریه درخواست کردند که پس از هفت سال سیطره کردها در این منطقه، ارتش سوریه به عفرین بازگردد.

در مذاکره غیر مستقیم میان دولت سوریه و گروه های کردی، دولت دمشق شرط هایی را برای بازگشت به عفرین مطرح کرد که از جمله آنها تحویل تمامی سلاح های نیمه سنگین و سنگین کردها به ارتش سوریه بود.

دور جدید درگیری ها در غوطه شرقی اما از اوایل بهمن ماه جاری به صورت محدود آغاز شد، علت آن نیز این بود که ارتش سوریه در آذر ماه و دی ماه سال جاری موفق شده بود عملیات بسیار موفقی را در شمال حماه و شرق استان ادلب انجام دهد و مناطق گسترده ای را از وجود تروریست ها پاکسازی کند. تا این لحظه گروه های مسلح کرد این شرط را نپذیرفته و به همین خاطر ارتش سوریه نیز تاکنون به صورت رسمی وارد منطقه عفرین نشده و تنها بخشی از نیروهای داوطلب مردمی که در استان حلب در قالب تیپ ها و لشکرهای مختلف ساماندهی شده اند، وارد منطقه عفرین شده اند.

 از سویی؛ دولت سوریه از مذاکره مستقیم با کردها اجتناب می کند زیرا مذاکره مستقیم را به معنای به رسمیت شناخته شدن آنها می داند؛ اما از آنجایی که عفرین بخشی از خاک سوریه محسوب می شود، حاکمیت ملی اقتضا می کند که ارتش این کشور در هر نقطه ای از خاک خود حضور داشته باشد، بنابراین حضور ارتش سوریه در عفرین از نظر موضوع حاکمیت ملی نیاز به تایید گروه های مسلح کرد ندارد.

از طرف دیگر؛ برخی شایعات رسانه ای وجود دارد که روسیه نیز فعلا موافق با ورود ارتش سوریه به عفرین نیست و منتظر است تا ترکیه نوار مرزی مورد نظر خود را تکمیل کند.

غوطه شرقی کانون بحران

از ابتدای بحران سوریه در هفت سال گذشته تاکنون غوطه شرقی (حومه شرقی دمشق) کانون ایجاد بحران های امنیتی و نظامی برای پایتخت سوریه بوده و سیطره گروه های تروریستی در این منطقه همواره امنیت پایتخت را مورد تهدید قرار داده و در مدت هفت سال گذشته همواره شاهد دوره های مختلف درگیری، جنگ و سپس آرامش بین گروه های تروریستی در غوطه شرقی و ارتش سوریه بوده ایم.

دور جدید درگیری ها در غوطه شرقی اما از اوایل بهمن ماه جاری به صورت محدود آغاز شد، علت آن نیز این بود که ارتش سوریه در آذر ماه و دی ماه سال جاری موفق شده بود عملیات بسیار موفقی را در شمال حماه و شرق استان ادلب انجام دهد و مناطق گسترده ای را از وجود تروریست ها پاکسازی کند.

همچنین آزادسازی فرودگاه نظامی ابوالظهور در شرق استان ادلب که بزرگترین فرودگاه نظامی سوریه در شمال این کشور است، سبب شده تا گروه های تروریستی در جبهه دیگری ورود کنند.

گروه های تروریستی در غوطه شرقی با این فرضیه که ارتش سوریه درگیر جنگ در شمال حماه و شرق ادلب است و قادر نخواهد بود در این منطقه دست به عملیاتی بزند دور جدیدی از درگیرها را آغاز کرده و با شلیک خمپاره به مناطق مسکونی شرق دمشق که فاصله کمی با غوطه دارد، وارد جنگ شدند.

اما از اواخر بهمن ماه شدت حملات خمپاره ای و موشکی تروریست ها هم از نظر حجم و هم از نظر گستره جغرافیایی در پایتخت بسیار افزایش پیدا کرد و تعداد زیادی از شهروندان غیر نظامی سوری را به خاک و خون کشیده و زندگی روزمره اهالی پایتخت را مختل کرده است.

ارتش سوریه پس از تثبیت پیروزی ها در شرق ادلب نیروهای خود را متوجه غوطه شرقی کرده و سرتیب سهیل حسن (معروف به نمر) از طرف روس ها مامور شد تا نیروهای خود را از شرق ادلب به غوطه شرقی دمشق منتقل کند. این اقدام روس ها در واقع تلاشی بود برای تامین امنیت پایتخت و در عین حال جبران نارضایتی دولت سوریه در مورد موضع روسیه در عفرین.

تجربه این نوع آتش بس ها در سوریه نشان داده که بازنده اصلی آتش بس دولت سوریه است زیرا حکومت دمشق به عنوان یک دولت موظف است که به موارد آتش بس پایبند باشد، اما گروه های تروریستی به ویژه جبهه تحریرالشام (جبهه النصره) خود را به هیچ وجه متعهد به هیچ تعهدی نمی داند و به همین خاطر در هر آتش بسی ارتش سوریه مجبور به توقف پیشروی های خود شده و گروه های تروریستی فرصت مجددی برای تجدید قوا و از سرگیری جنگ پیدا می کنند.با ورود نیروهای سهیل حسن در درگیری های غوطه، ارتش سوریه مواضع تروریست ها را به صورت بسیار قوی و موثر هدف قرار داده به گونه ای که سناریوی آزاد سازی شرق حلب در مورد غوطه شرقی نیز درحال تکرار شدن است.

به دنبال پیروزی های سال گذشته ارتش سوریه در شرق حلب که در اثر آن گروه های تروریستی بخش اعظمی از مناطق تحت سیطره خود را از دست دادند و مجبور به قبول راه حل سیاسی شده و در نهایت شرق حلب را ترک کردند و بدین ترتیب حلب به طور کامل آزاد شد.

هم اکنون گروه های تروریستی مهمی از جمله جیش الاسلام (بازوی نظامی دستگاه اطلاعات عربستان در سوریه)، گروه فیلق الشام با گرایش (اخوانی _سلفی وابسته به قطر)، جبهه النصره (جبهه تحریرالشام مرتبط با قطر) و گروه احرار الشام (گرایش اخوانی وابسته به ترکیه) در سوریه حضور دارند.

پس از تشدید اختلافات بین قطر و عربستان شاهد درگیری های خونینی بین جیش الاسلام از یک طرف و فیلق الشام و جبهه النصره از طرف دیگر بوده ایم.

توصیه قطری ها در بسیاری از مناطق غوطه شرقی به فیلق الشام این بوده که پوششی برای حضور و فعالیت جبهه النصره باشند، زیرا این جبهه که رسما شاخه القاعده در سوریه است به عنوان یک گروه تروریستی شناخته می شود.

 هم اکنون عملیات روانی و تبلیغات رسانه ای، سیاسی و بین المللی همه جانبه جهان غرب و برخی کشورهای عربی در موضوع غوطه شرقی آن چنان شدت یافته که شورای امنیت در دو هفته اخیر چندین جلسه را با هدف برقراری آتش بس در این منطقه برگزار کرده است.

تجربه این نوع آتش بس ها در سوریه نشان داده که بازنده اصلی آتش بس دولت سوریه است زیرا حکومت دمشق به عنوان یک دولت موظف است که به موارد آتش بس پایبند باشد، اما گروه های تروریستی به ویژه جبهه تحریرالشام (جبهه النصره) خود را به هیچ وجه متعهد به هیچ تعهدی نمی داند و به همین خاطر در هر آتش بسی ارتش سوریه مجبور به توقف پیشروی های خود شده و گروه های تروریستی فرصت مجددی برای تجدید قوا و از سرگیری جنگ پیدا می کنند.

در چنین شرایطی شاهد آن هستیم که وزیر خارجه ترکیه که ارتش این کشور در حال کشتار غیرنظامیان کرد در منطقه عفرین است، حمله ارتش سوریه به گروه های تروریستی غوطه شرقی را محکوم کرده است!

نکته قابل ذکر دیگر این است که عملیات جاری در غوطه شرقی توسط نیروی هوایی و زمینی ارتش سوریه با حمایت و پشتیبانی نیروی هوایی ارتش روسیه انجام می شود و از دو سال قبل که عملیات آزادسازی حلب و اطراف آن آغاز شده، نیروهای ایرانی و هم پیمانان آن از منطقه غوطه شرقی خارج شده، هیچ نقشی در عملیات غوطه نقشی نداشته و در عملیات فعلی نیز هیچ فعالیتی ندارند.

نتیجه گیری

 در روزهای گذشته منتظر بودیم که ببینیم آیا روسیه در مقابل فشارها در شورای امنیت با ادامه عملیات ارتش سوریه همانند عملیات آزادسازی حلب در غوطه شرقی مقاومت خواهد کرد تا این منطقه توسط نیروهای سوری آزاد شود یا خیر ولی با تصویب شنبه شب قطعنامه آتش بس ۳۰ روزه در سراسر سوریه توسط اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد از جمله روسیه، مشخص شد که مسکو نیز تحت فشار سیاسی و رسانه ای تن به آتش بس داده است؛ اقدامی که ممکن است مانع پیشروی ارتش سوریه در منطقه غوطه شرقی از یک سو و ادامه موشک باران و حملات خمپاره ای تروریست ها به دمشق از سوی دیگر شود هر چند که بر اساس قطعنامه ۲۴۰۱  مناطقی که تحت سیطره داعش، جبهه النصره و گروه های هم پیمان آنها قرار دارد، مشمول قطعنامه جدید نمی شود و ارتش سوریه قادر به ادامه عملیات علیه آنها خواهد بود.

انتهای پیام/

برچسب ها: عفرین ، غوطه شرقی ، آتیه
ارسال به دوستان
نسخه چاپی
نام:
ایمیل:
* نظر:
زوایای پنهان حقایق عفرین و غوطه شرقی سوریه

زوایای پنهان حقایق عفرین و غوطه شرقی سوریه

مسعود اسداللهی کارشناس مسائل خاورمیانه در یادداشتی به تشریح زوایای پیدا و پنهان جنگ در غوطه شرقی دمشق پرداخت.
اصلاحات عربستان؛ ورود به مدرنیسم یا تحولاتی نمایشی؟

اصلاحات عربستان؛ ورود به مدرنیسم یا تحولاتی نمایشی؟

ولیعهد جوان عربستان محمد بن سلمان در حال شکستن یک سری تابوهای اجتماعی است. در این راستا آزادی رانندگی برای زنان بیش از دیگر اصلاحات برجسته شده است. آیا عربستان به سوی مدرنیسم گام برمی‌دارد؟